FECRİATİ TOPLULUĞU(GELECEĞİN AYDINLIĞI)
🌅 FECRİATİ TOPLULUĞU (GELECEĞİN AYDINLIĞI)
1901’de Servetifünun topluluğunun dağılmasından sonra edebiyat dünyasında bir boşluk oluşur. Bazı genç sanatçılar, bir edebi topluluk oluşturmak için bir araya gelirler. Bu gençler, Servetifünun dergisi etrafında “Fecriati topluluğu” adıyla toplandılar.
-
İlk Beyanname: Türk edebiyatında beyanname (bildiri) yayımlayarak ortaya çıkan ilk topluluktur. (Fecriati Encümen-i Edebisi Beyannamesi)
🎨 Sanat Anlayışı ve Biçimsel Özellikler
🏛️ Temel İlke: Sanat anlayışlarını “Sanat, şahsi ve muhteremdir.” görüşüyle açıkladılar.
-
Fransız edebiyatını örnek aldılar.
-
Servetifünun’a tepki olarak ortaya çıktılar, onları yeteri kadar Batı yanlısı olmamakla suçladılar. Ancak eleştirdikleri Servetifünun’dan öteye gidemediler. Sanat anlayışları, dil ve üslup yönünden Servetifünun’a benzer.
-
Ağır, süslü bir dil kullandılar. Edebiyata herhangi bir yenilik getiremediler.
-
Aruz ölçüsünü kullandılar.
-
Serbest müstezat nazım biçimini geliştirerek kullandılar.
-
Sembolizm ve parnasizm akımlarından etkilendiler. Daha çok Fransız sembolistleri örnek aldılar.
-
Aşk teması romantik ve duygusal özellik taşır, doğa tasvirleri gerçekten uzaktır.
-
Şiirlerinde kişilerin psikolojik sorunlerine yer verdiler.
-
Düzyazıda pek varlık gösteremediler.
-
Sanat anlayışlarında bütünlük olmadığı için kısa sürede dağıldılar.
🔄 Dağılma Sonrası Milli Edebiyat'a Katılanlar:
Topluluk dağıldıktan sonra Fuat Köprülü, Refik Halit Karay, Yakup Kadri, Ali Canip Yöntem, Hamdullah Suphi, Şahabettin Süleyman Milli Edebiyat’a katıldı.
🏛️ TOPLULUĞUN ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
🔹 AHMET HAŞİM
-
Topluluğun en önemli temsilcisidir. Topluluk dağıldıktan sonra da hiçbir edebi topluluğa katılmamış, sanat anlayışını değiştirmeden Fecriati anlayışıyla sanat hayatına devam etmiştir.
-
İlk şiiri “Hayal-i Akşam” 1901’de yayımlanmıştır.
-
Sembolizmden etkilenmiştir. Empresyonizmden de etkilenmiştir.
-
Şiirlerinde “akşam, şafak, gece, gurup, mehtap, güller, yıldızlar…” gibi hayal kurmaya uygun yerler ve durumları tercih etmiştir. Bu yüzden “Akşam Şairi” olarak da tanınır.
-
“Sanat için sanat” anlayışını benimsemiştir. Toplumsal konularla ilgilenmemiştir.
-
Şiirlerinde daha çok serbest müstezat nazım şeklini kullanmıştır.
-
Şiirlerindeki başlıca temalar çocukluk anıları, aşk ve tabiattır.
-
Bütün şiirlerini aruz ölçüsüyle yazmıştır. (Hece ölçüsünü “Köylü vezni” olarak nitelemiştir.)
-
Düzyazılarında dil, şiirlerine göre sadedir.
-
Meşhur Şiirleri: Merdiven, Bir Günün Sonunda Arzu, O Belde, Ölmek önemli şiirlerindendir.
📜 "Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar" ve Poetika Analizi
Ona göre şiir; anlaşılmak için değil, hissedilmek için yazılır. Şiirde musiki önemlidir. Konu değil, önemli olan söyleyiştir. Şiirle ilgili görüşlerini “Piyale” adlı şiir kitabının ön sözünde “Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar” başlığıyla açıklamıştır.
Ahmet Haşim şiir hakkındaki görüşlerini, "Bir Günün Sonunda Arzu" şiirini kapalı ve anlamsız bularak eleştirenlere cevap olarak yazdığı "Şiirde Mana" adlı yazısında anlatır. Dergâh mecmuasında yayımlanan bu yazı daha sonra küçük bazı değişikliklerle şairin Piyale adlı kitabının başında yer almıştır. Haşim, bu yazıda kendisini eleştirenleri ve eleştirileri zikretmeden adeta kendi poetikasını ortaya koyar.
Yazının başında şiir ve nesri kalın bir çizgiyle ayıran Haşim, bunların birbiriyle hiç ilgisi olmayan "iki mimari" olduğunu ifade eder:
“Denilebilir ki şiir, nesre kabil-i tahvil olmayan nazımdır.”
Haşim daha sonra oldukça iddialı bir şiir tanımı yapar. Bu tanımdan şairin anlamdan ziyade ahenge daha fazla önem verdiği görülür. Nitekim yazının başka bir yerindeki "Şiir bir hikâye değil, sessiz bir şarkıdır." cümlesi de bu görüşti desteklemektedir.
Haşim, kapalı şiirin okuyucuyu değişik anlam çağrışımlarına götüreceğini ve bu şekilde şiirin anlam zenginliği kazanacağını düşünmektedir:
“En güzel şiirler, manalarını kariin (okurun) ruhundan alan şiirlerdir.”
Şiirde anlamın müphem kalmasını bir kusur değil, bir meziyet olarak kabul eder. Yazının sonunda şiiri resullerin sözüne benzeten şair, kapalı şiirin okuyucunun muhayyilesini harekete geçireceğini, şairle birlikte okuyucunun da şiire dahil olacağını, böylece şairle okuyucu arasında ortak bir dilin oluşacağını iddia eder.
📚 ESERLERİ
-
Şiir: Piyale, Göl Saatleri
-
Gezi: Frankfurt Seyahatnamesi
-
Deneme - Fıkra: Bize Göre, Gurabahane-i Laklakan
🔹 EMİN BÜLENT SERDAROĞLU
-
Bireysel tarzda yazdığı şiirlerinin yanında sosyal ve milli konularda da eser yazmıştır.
-
Destansı yönü ağır basan epik şiirleri vardır.
-
Bazı şiirlerinde Ahmet Haşim’in şiirlerinin izlerine de rastlanır.
-
Victor Hugo’nun “Mavi Gözlü Yunan Çocuğu” adlı şiirine karşılık yazdığı “Kin” adlı şiirle büyük bir üne kavuşmuştur. Bu olaydan sonra Atatürk ondan büyük bir övgüyle söz etmiştir.
📚 ESERLERİ
-
Şiir: Kin, Hatay’a Selam, Dev Şarkısı
🔹 TAHSİN NAHİT
-
Çalışmalarını daha çok tiyatro türünde yapmıştır.
-
Topluluk içinde eserlerini kitap haline getiren ilk sanatçıdır.
📚 ESERLERİ
-
Şiir: Ruh-ı Bikayd
-
Tiyatro: Jön Türk, Ben Başka, Hicranlar, Rakibe, Firar