YKS EDEBİYAT

İkinci Yeni Hareketi

İkinci Yeni Hareketi

I.Yeni Hareketi'ne (Garip Akımı'na) tepki olarak doğmuştur.

İkinci Yeni, ortak bir bildiri yayımlayarak ya da şairlerin bir dergi etrafında bir araya gelmesiyle oluşmuş hareket değildir.

Hareketin adı, Muzaffer İlhan Erdost’un 19 Ağustos 1956'da Son Havadis’te yayımlanan yazısının başlığından gelmektedir. Dolayısıyla isim babası Muzaffer ERDOST’tur.

Temsilcileri

·         Edip Cansever

·         İlhan Berk

·         Cemal Süreya

·         Turgut Uyar

·         Sezai Karakoç

·         Ece Ayhan

·         Ülkü Tamer

İkinci Yeni Hareketinin Özellikleri

·         1950'li yılların ikinci yarısında I. Yeni Hareketi’ne tepki olarak ortaya çıktı.

·         Topluluğun göze çarpan en önemli özelliği Türkçeyi kullanış biçimlerindeki farklılıktır.

·         Günlük konuşma diliyle şiir yazılmasına karşı çıkılır.

·         Garipçilerin yok saydığı imge ve söz sanatlarına ağırlık verilir.

·         Çağrışımı öne çıkaran bir anlayışla alışılmamış bağdaştırmalar kullanılır.

·         Aklın mantıksal işleyişi önemsenmez.

·         Anlamı karartan ve gizleyen bir tavır vardır.

·         Şiirler ölçüsüz ve uyak kaygısından uzaktır. Garip Akımı'nın şiirdeki biçimsel özelliklere karşı çıkan anlayışının benimsendiği görülür ki bu iki akım arasındaki ortak noktalardan biridir.

·         Folklorik malzemenin şairin kişiliğini ezeceğini savunduklarından "Folklor Şiire Düşman" sloganını geliştirdiler.

Cemal Süreya 1956 yılında “Folklor Şiire Düşman” başlıklı bir yazı yayımlar. Şair yazısında şiirde halk deyimlerine ve folklor unsurlarına fazlasıyla yer verilmesini eleştirir. Süreya'ya göre folklordan şiirin bugünkü entelektüel niteliğini taşıyacak güç ve zenginliği beklemek boşunadır. Çünkü anlam bakımından donmuş, tek yönlü bir halk deyiminin uyandıracağı çağrışımlar bellidir ve değişmeyecektir.

·         Garip Akımının sıradan insanları ve onların günlük dertlerini konu edinen şiir anlayışına karşı çıkılır.

·         Türkçeyi kullanış şekilleri, anlamı karartan ve çağrışıma dayanan tavırları nedeniyle daha çok belli bir kültür ve zevk seviyesine hitap eden bir şiir anlayışıdır.

·         Siyaset dışı kalmaya özen göstermişlerdir.

Örnek Şiirler

ÜVERCİNKA

Böylece bir kere daha boynunlayız sayılı yerlerinden

En uzun boynun bu senin dayanmaya ya da umudu kesmemeye

Laleli'den dünyaya doğru giden bir tramvaydayız

Birden nasıl oluyor sen yüreğimi elliyorsun

Ama nasıl oluyor sen yüreğimi eller ellemez

Sevişmek bir kere daha yürürlüğe giriyor

Bütün kara parçalarında

Afrika dâhil

 

Aydınca düşünmeyi iyi biliyorsun eksik olma

Yatakta yatmayı bildiğin kadar

Sayın Tanrıya kalırsa seninle yatmak günah, daha neler

Boşunaymış gibi bunca uzaması saçlarının

Ben böyle canlı saç görmedim ömrümde

Her telinin içinde ayrı bir kalp çarpıyor

Bütün kara parçaları için

Afrika dâhil

Senin bir havan var beni asıl saran o

Onunla daha bir değere biniyor soluk almak

Sabahları acıktığı için haklı

Gününü kazanıp kurtardı diye güzel

Birçok çiçek adları gibi güzel

En tanınmış kırmızılarla açan

Bütün kara parçalarında

Afrika dâhil

 

Birlikte mısralar düşünüyoruz ama iyi ama kötü

Boynun diyorum boynunu benim kadar kimse değerlendiremez

Bir mısra daha söylesek sanki her şey düzelecek

İki adım daha atmıyoruz bizi tutuyorlar

Böylece bizi bir kere daha tutup kurşuna diziyorlar

Zaten bizi her gün sabahtan akşama kadar kurşuna diziyorlar

Bütün kara parçalarında

Afrika dâhil

 

Burda senin cesaretinden laf açmanın tam da sırası

Kalabalık caddelerde hürlüğün şarkısına katılırkenki

Padişah gibi cesaretti o, alımlı değme kadında yok

Aklıma kadeh tutuşların geliyor

Çiçek Pasajında akşamüstleri

Asıl yoksulluk ondan sonra başlıyor

Bütün kara parçalarında

Afrika hariç değil

CEMAL SÜREYA

YERÇEKİMLİ  KARANFİL

Biliyor musun az az yaşıyorsun içimde

Oysaki seninle güzel olmak var

Örneğin rakı içiyoruz, içimize bir karanfil düşüyor gibi

Bir ağaç işliyor tıkır tıkır yanımızda

Midemdi aklımdı şu kadarcık kalıyor.

Sen o karanfile eğilimlisin, alıp sana veriyorum işte

Sen de bir başkasına  veriyorsun daha güzel

O başkası yok mu bir yanındakine veriyor

Derken karanfil elden ele.

Görüyorsun ya bir sevdayı büyütüyoruz seninle

Sana değiniyorum, sana ısınıyorum, bu o değil

Bak nasıl, beyaza keser gibisine yedi renk

Birleşiyoruz sessizce.

Edip CANSEVER