İkinci Yeni Hareketi
İkinci Yeni Hareketi
I.Yeni Hareketi'ne (Garip Akımı'na) tepki olarak doğmuştur.
İkinci Yeni, ortak bir bildiri yayımlayarak ya da şairlerin bir dergi etrafında bir araya gelmesiyle oluşmuş hareket değildir.
Hareketin adı, Muzaffer İlhan Erdost’un 19 Ağustos 1956'da Son Havadis’te yayımlanan yazısının başlığından gelmektedir. Dolayısıyla isim babası Muzaffer ERDOST’tur.
Temsilcileri
İkinci Yeni Hareketinin Özellikleri
· 1950'li yılların ikinci yarısında I. Yeni Hareketi’ne tepki olarak ortaya çıktı.
· Topluluğun göze çarpan en önemli özelliği Türkçeyi kullanış biçimlerindeki farklılıktır.
· Günlük konuşma diliyle şiir yazılmasına karşı çıkılır.
· Garipçilerin yok saydığı imge ve söz sanatlarına ağırlık verilir.
· Çağrışımı öne çıkaran bir anlayışla alışılmamış bağdaştırmalar kullanılır.
· Aklın mantıksal işleyişi önemsenmez.
· Anlamı karartan ve gizleyen bir tavır vardır.
· Şiirler ölçüsüz ve uyak kaygısından uzaktır. Garip Akımı'nın şiirdeki biçimsel özelliklere karşı çıkan anlayışının benimsendiği görülür ki bu iki akım arasındaki ortak noktalardan biridir.
· Folklorik malzemenin şairin kişiliğini ezeceğini savunduklarından "Folklor Şiire Düşman" sloganını geliştirdiler.
Cemal Süreya 1956 yılında “Folklor Şiire Düşman” başlıklı bir yazı yayımlar. Şair yazısında şiirde halk deyimlerine ve folklor unsurlarına fazlasıyla yer verilmesini eleştirir. Süreya'ya göre folklordan şiirin bugünkü entelektüel niteliğini taşıyacak güç ve zenginliği beklemek boşunadır. Çünkü anlam bakımından donmuş, tek yönlü bir halk deyiminin uyandıracağı çağrışımlar bellidir ve değişmeyecektir.
· Garip Akımının sıradan insanları ve onların günlük dertlerini konu edinen şiir anlayışına karşı çıkılır.
· Türkçeyi kullanış şekilleri, anlamı karartan ve çağrışıma dayanan tavırları nedeniyle daha çok belli bir kültür ve zevk seviyesine hitap eden bir şiir anlayışıdır.
· Siyaset dışı kalmaya özen göstermişlerdir.
Örnek Şiirler
ÜVERCİNKA
Böylece bir kere daha boynunlayız sayılı yerlerinden
En uzun boynun bu senin dayanmaya ya da umudu kesmemeye
Laleli'den dünyaya doğru giden bir tramvaydayız
Birden nasıl oluyor sen yüreğimi elliyorsun
Ama nasıl oluyor sen yüreğimi eller ellemez
Sevişmek bir kere daha yürürlüğe giriyor
Bütün kara parçalarında
Afrika dâhil
Aydınca düşünmeyi iyi biliyorsun eksik olma
Yatakta yatmayı bildiğin kadar
Sayın Tanrıya kalırsa seninle yatmak günah, daha neler
Boşunaymış gibi bunca uzaması saçlarının
Ben böyle canlı saç görmedim ömrümde
Her telinin içinde ayrı bir kalp çarpıyor
Bütün kara parçaları için
Afrika dâhil
Senin bir havan var beni asıl saran o
Onunla daha bir değere biniyor soluk almak
Sabahları acıktığı için haklı
Gününü kazanıp kurtardı diye güzel
Birçok çiçek adları gibi güzel
En tanınmış kırmızılarla açan
Bütün kara parçalarında
Afrika dâhil
Birlikte mısralar düşünüyoruz ama iyi ama kötü
Boynun diyorum boynunu benim kadar kimse değerlendiremez
Bir mısra daha söylesek sanki her şey düzelecek
İki adım daha atmıyoruz bizi tutuyorlar
Böylece bizi bir kere daha tutup kurşuna diziyorlar
Zaten bizi her gün sabahtan akşama kadar kurşuna diziyorlar
Bütün kara parçalarında
Afrika dâhil
Burda senin cesaretinden laf açmanın tam da sırası
Kalabalık caddelerde hürlüğün şarkısına katılırkenki
Padişah gibi cesaretti o, alımlı değme kadında yok
Aklıma kadeh tutuşların geliyor
Çiçek Pasajında akşamüstleri
Asıl yoksulluk ondan sonra başlıyor
Bütün kara parçalarında
Afrika hariç değil
CEMAL SÜREYA
YERÇEKİMLİ KARANFİL
Biliyor musun az az yaşıyorsun içimde
Oysaki seninle güzel olmak var
Örneğin rakı içiyoruz, içimize bir karanfil düşüyor gibi
Bir ağaç işliyor tıkır tıkır yanımızda
Midemdi aklımdı şu kadarcık kalıyor.
Sen o karanfile eğilimlisin, alıp sana veriyorum işte
Sen de bir başkasına veriyorsun daha güzel
O başkası yok mu bir yanındakine veriyor
Derken karanfil elden ele.
Görüyorsun ya bir sevdayı büyütüyoruz seninle
Sana değiniyorum, sana ısınıyorum, bu o değil
Bak nasıl, beyaza keser gibisine yedi renk
Birleşiyoruz sessizce.
Edip CANSEVER