Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Roman ve Hikâye
MİLLÎ EDEBİYAT ZEVK VE ANLAYIŞINI SÜRDÜREN ROMAN VE HİKÂYE
I. Genel Özellikler ve İzlekler
-
İlk Temsilciler: Millî Edebiyat kadrosu içinde de yer alan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri gibi isimler, Cumhuriyet Dönemi’nin ilk roman yazarlarıdır.
-
Anadolu’ya Yöneliş: Millî Mücadele'yi kalemleriyle destekleyen yazarlar, millî edebiyat romanında olduğu gibi Anadolu coğrafyasına ve insanına yönelmişlerdir.
-
Sosyal ve Kültürel Değişim: Savaş sonrasında ise hem Kurtuluş Savaşı'nı konu alan hem de Atatürk ilke ve inkılapları ile hedeflenen sosyal ve kültürel değişimi destekleyen pek point pek çok roman yazılacaktır.
-
Temel Konular: Bunların yanında bir kısmı Tanzimat'tan beri işlenen ülke ve toplum sorunları, eski-yeni çatışması, halk arasındaki hurafeler, yanlış Batılılaşma, halk-aydın ilişkisi gibi konular da işlenmiştir.
-
Edebi Akım: Dönemin roman ve hikâyesi realizm akımından etkilenmiştir.
-
Hikâye Tarzı: Millî Edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren hikâyelerde Maupassant tarzı (olay hikâyesi) hikâyenin özellikleri görülür.
II. Dönemin Önemli Sanatçıları ve Eserleri
1. Halide Edip Adıvar (1882 - 1964)
Kimdir? Roman ve hikâye yazarı, akademisyen, siyasetçi, öğretmen.
📌 Hayat Hikâyesi
-
İstanbul'da doğdu. Babası Ceyb-i Hümayun kâtiplerinden Mehmet Edip Bey, annesi Bedrifam Hanım'dır. Küçük yaşta annesini kaybeden Halide, babasının birkaç defa evlenmesinden dolayı zaman zaman, bir Mevlevi olan anneannesinin evinde yaşadı.
-
Arapça, Farsça ve müzik derslerinin yanı sıra Rıza Tevfik'ten edebiyat ve Fransızca, Salih Zeki'den de matematik dersleri aldı. İngilizceyi küçük yaşta öğrenen Halide Edip, Amerikan Kız Kolejinden mezun oldu.
-
1901'de Salih Zeki ile evlendi. İstanbul Kız Lisesinde (Bezmiâlem Sultanîsi) tarih öğretmenliğine başlayan yazar, 1908'den itibaren Tanin gazetesinde yazdığı yazılarıyla tanınmaya başladı.
-
31 Mart Olayları nedeniyle önce Mısır'a gitti, oradan Londra'ya geçti (1909). Aynı yıl yurda dönen Halide Edip, bir süre Kız Öğretmen Okulunda çalıştı. Eşi Salih Zeki'nin ikinci bir evlilik yapmak istemesi nedeniyle ondan ayrıldı (1910).
-
Balkan Savaşı sırasında Teâlî-i Nisvan Cemiyetinin (Kadınları Yükseltme Cemiyeti) göçmenlere ve askerlere yardım ve hasta bakıcılık kollarını teşkilatlandırmaya çalıştı. Vakıf okullarında müfettişlik de yaparak eğitimle ilgili raporlar hazırladı. 1916'da Cemal Paşa'nın daveti üzerine Suriye'ye giderek Mart 1918'e kadar bölgedeki okullarda incelemeler yaptı.
-
1917'de Dr. Adnan Adıvar ile evlendi. 1918-1919 arasında İstanbul Üniversitesinde Batı Edebiyatı dersleri verdi.
-
Mitingler ve Anadolu: İzmir'in işgali (15 Mayıs 1919) üzerine düzenlenen mitinglerde yaptığı etkili konuşmalarla halkı Millî Mücadele'ye çağırdı. Sultanahmet mitinginde "Hükûmetler düşmanımız, milletler dostumuzdur." demiş ve halkı "bayrağımıza, ecdadımızın namusuna ihanet etmeyeceğiz!" diye yemine çağırmıştır.
-
16 Mart 1920'de İstanbul'un işgalinden sonra eşi Adnan Adıvar ile Millî Mücadele için Anadolu'ya geçti. Halide Onbaşı olarak anıldı. Mustafa Kemal'in yakınında bulundu, cephelerde ve Kızılay hastanelerinde görev aldı, savaş devam ederken gazetelere Millî Mücadele'yi anlatan yazılar yazdı.
-
1925'te, bazı siyasi kırgınlıklar nedeniyle eşi ile önce İngiltere'ye sonra da Fransa'ya yerleşti. 1939'da Türkiye'ye dönen yazar, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne İngiliz Edebiyatı Profesörü olarak tayin edildi. 1950 yılında, İzmir'den milletvekili seçilinceye kadar da bu görevini sürdürdü. 1954'te milletvekilliğinden ayrılan Halide Edip, yeniden üniversiteye döndü. 9 Ocak 1964'te İstanbul'da vefat etti.
📌 Edebi Yönü
-
Romanlarının vazgeçilmez unsuru "güçlü, karakterli ve fedakâr kadın" portresidir.
-
Dil bakımından özensiz olan yazarın eserlerinde basit dil yanlışları görülür.
-
Eserlerinde gözlem önemli bir yer tutar.
📌 Romanlarının Konu Tasnifi ve Özetleri
📝 Öne Çıkan Roman Özetleri
Handan Özeti: Ailesini kaybettiği için amcasının yanında kuzenleriyle kardeş gibi büyüyen Handan, Nazım Bey’den tarih, sosyoloji ve felsefe dersleri alır. Sosyalist anlayıştaki Nazım’la Handan yakınlaşmaya başlar. Handan, evlilikte önceliğin sevgide olması gerektiğini düşündüğü için Nazım'ın evlilik önerisini reddeder ve yaşça kendisinden hayli büyük olan Hüsnü Paşa ile evlenir. Avrupa’da yaşamaya başlar. Kuzeni Neriman ve kocası Refik Cemal de Avrupa’ya giderler ve Refik Cemal, Handan'a ilgi duymaya başlar. Geçirdiği menenjit hastalığı boyunca Handan'a Refik Cemal bakar. Genç kadın hafızasını kaybetmiştir. Ve bu durumda iken Refik Cemal’le yakınlaşir. Ne var ki bir müddet sonra bu yakınlıktan vicdan azabı duyar ve ölür.
Zeyno'nun Oğlu Özeti: Binbaşı Hasan Bey, Diyarbakır’da görev yaptığı sırada Zeyno adlı bir kızla yakınlaşmış ve o hamile iken görev icabı bölgeden ayrılmak zorunda kalmıştır. Ancak Zeyno’nun bebek beklediğinden de habersizdir. Yıllar sonra tekrar Diyarbakır'a geldiğinde Zeyno’nun oğlu Haso’nun kendi çocuğu olduğunu öğrenir ve Zeyno ile nikâhlanır.
Vurun Kahpeye Özeti: Yunan, kasabayı işgal eder. Güzel ve idealist Aliye öğretmen, savaş sırasında tam bir erkek kuşatması altında ayakta kalmaya çalışmaktadır. Ne var ki kasabadaki erkekler bu genç öğretmenden rahatsızlık duymaktadır. Aliye bir yandan kendisiyle evlenmek isteyen Yunanlı Binbaşı Damyanos’a karşı koyarken Tosun adlı genç bir kumandanla dava arkadaşlığı çerçevesinde bir aşk yaşar. Ancak Tosun, Aliye'nin hayatını tehlikeye atmak pahasına ordudaki görevinin başına gider. Yunan binbaşısı Damyanos'un kendisine olan zaafını vatanı lehine kullanmak isteyen Aliye, Yunan'ın geri püskürtülmesinin ardından kasabanın gericileri tarafından “vurun kahpeye!” nidalarıyla linç edilir.
Ateşten Gömlek Özeti: İzmir’in işgali sırasında kocası ve çocuğu düşman tarafından öldürülen Ayşe, İstanbul'a akrabası Peyami’nin yanına gelir. İkiliye Binbaşı İhsan da katılır ve Anadolu’ya geçerler, amaçları Kuvayımilliyeye hizmet etmektir. Bu arada hem Peyami hem de Binbaşı İhsan, Ayşe’ye âşık olur. Bu aşk her ikisi için de ateşten bir gömleğe dönüşür. Sakarya Savaşı’nda hemşire olarak görev alan Ayşe, İhsan’la birlikte cephede aynı dava uğruna şehit olur. Yaralanan Peyami, kafasında kalan bir kurşunla Ankara Cebeci Hastanesinde anılarını yazmayı tamamlar ve kafasındaki kurşunun çıkarılması için girdiği ameliyatta hayatını kaybeder.
Sinekli Bakkal Özeti: İstanbul Aksaray'da imamın küçük kızı Emine, aynı mahalleden orta oyuncu Tevfik ile babasının karşı çıkmasına rağmen evlenir. Tevfik, zenne rolüne çıktığı için “Kız Tevfik” diye anılmaktadır. Bir süre sonra bu yüzden ayrılırlar. Ayrıldıktan sonra Rabia isminde bir çocukları dünyaya gelir. Babası İstanbul’dan sürgüne gönderilir. Bu sırada Rabia sesi ile herkesi büyülemektedir. Kuran ve mevlit okumakta üstüne kimse yoktur. Tevfik sürgünden döner, kızını yanına alır. Ancak bu sefer de Jön Türklere yardım ettiği için Şam'a sürülür. Rabia ise Müslüman olan piyano öğretmeni Peregrini ile evlenir. 1908'de İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra babası sürgünden döner.
📌 Tüm Eserleri
-
Roman: Raik'in Annesi, Seviye Talip, Handan, Yeni Turan, Son Eseri, Mev'ud Hüküm, Ateşten Gömlek, Kalp Ağrısı, Vurun Kahpeye, Zeyno'nun Oğlu, Sinekli Bakkal, Yolpalas Cinayeti, Tatarcık, Sonsuz Panayır, Döner Ayna, Âkile Hanım Sokağı, Sevda Sokağı, Çaresaz, Hayat Parçaları.
-
Anı:
-
Mor Salkımlı Ev: Çocukluğundan 1918'e kadarki anılarıdır. İlk bölüm 3. şahıs, sonrası 1. şahıs anlatımlıdır (anı-roman özelliği).
-
Türk'ün Ateşle İmtihanı: 1918'den 1923 sonuna kadar olan Kurtuluş Savaşı dönemini anlatan hatıratı.
-
-
Hikâye: Harap Mabetler, Dağa Çıkan Kurt, Kubbede Kalan Hoş Seda
-
Oyun: Maske ve Ruh, Kenan Çobanları
2. Yakup Kadri Karaosmanoğlu (1889 - 1974)
Kimdir? Roman ve hikâye yazarı, gazeteci, siyaset adamı, diplomat.
📌 Hayat Hikâyesi
-
27 Mart 1889'da Kahire'de doğdu. Ortaöğrenimini İskenderiye'de Fransız Frerler Mektebinde tamamladı. II. Meşrutiyet'in ilanından birkaç ay önce İstanbul'a geldi ve Hukuk Fakültesine girdi (1908-1910).
-
Mütareke döneminde İkdam gazetesindeki yazılarıyla Millî Mücadele'yi destekledi. Mustafa Kemal'in daveti üzerine 1921'de Ankara'ya gitti. Tetkik-i Mezalim Komisyonunda Halide Edip ve Falih Rıfkı ile bütün Batı Anadolu'yu dolaştı.
-
Cumhuriyet'in ilanından sonra Mardin ve Manisa milletvekili olarak TBMM'de görev yaptı (1923-1934). Şevket Süreyya Aydemir, Vedat Nedim Tör ve birkaç arkadaşıyla Kadro dergisini çıkardı (1932). Yayın politikası hükümet tarafından iyi karşılanmayan dergi iki yıl sonra kapanınca Tiran elçiliğine atandı (1934). Emekli olacağı 1955'e kadar Prag, Lahey, Bern ve Tahran elçiliklerinde bulundu.
-
1957'de Ulus gazetesinin başyazarı oldu. 1961'de yeniden Manisa milletvekili seçildi. 1965'te politikadan tamamen uzaklaştı. Son görevi Anadolu Ajansı yönetim kurulu başkanlığı oldu. 13 Aralık 1974'te Ankara'da öldü.
📌 Edebi Yönü
-
Edebiyata Fecriati topluluğunda küçük hikâyeler ve mensur şiirler yazarak başlar (Bu dönem hikâyeleri Bir Serencam kitabındadır).
-
Nev-Yunanilik (Havza Edebiyatı) Arayışı: 1912'de Yahya Kemal ile Türk edebiyatını Eski Yunan ve Latin klasiklerini örnek alarak Batılılaştırmayı amaçlayan kısa süreli bir akım oluşturmaya çalışırlar. Yahya Kemal bu anlayışı, "Biz medenîler, Akdeniz etrafında bir havuzun kenarlarındaki kurbağalar gibiyiz." sözleriyle özetlemiştir. Geniş yankı uyandırmayan bu akımın öne çıkan eserleri şunlardır:
-
Şiir: Yahya Kemal'in Sicilya Kızları, Biblos Kadınları, Bergama Heykeltıraşları.
-
Düzyazı: Yakup Kadri'nin Siyah Saçlı Yabancı ile Berrak Gözlü Genç Kızın Sözleri.
-
-
Toplumcu Çizgi: 1916'dan sonra toplumcu bir çizgi izler. Savaşların getirdiği yıkım onu Fecriati'den uzaklaştırır. Bu anlayışın ilk ürünü Milli Savaş Hikâyeleri adlı kitabıdır.
-
Nehir Roman Özelliği: Romanlarında, Abdülaziz döneminden başlayarak 1950'li yıllara kadar geçen süredeki tarihî olayları ve sosyal değişimleri kronolojik bir zincir halinde konu almıştır. Kahramanları, zamanla değişen değerlere uyum sağlamakta zorlanan kişilerdir.
-
Realist bir çizgi izleyen sanatçı; Balzac, Flaubert ve Zola'dan etkilenmiştir. Sağlam bir cümle yapısına ve akıcı bir üsluba sahiptir.
📌 Romanlarının Konuları
-
Hep O Şarkı: Sultan Abdülmecit devrinde doğan Münire Hanım'ın hikâyesidir. Üç padişah devri gören eser, şekilsel Batılılaşma ile gelen yozlaşmayı ve çürümeyi ele alır.
-
Bir Sürgün: Kitap sayfalarında tanıdığı Batı ile görüp yaşadığı Batı arasındaki farktan dolayı sarsılan Doktor Hikmet'in hikâyesidir. II. Abdülhamit devrinin ortaya çıkardığı bir jöntürk tipidir.
-
Kiralık Konak: İlk romanıdır. Tanzimat'tan I. Dünya Savaşı'na kadar olan dönemde yaşanan nesil çatışmaları ve yanlış Batılılaşma işlenir. Servet Bey, Seniha ve Cemil (alafranga tipler); Naim Efendi ve Hakkı Celis (gelenekçi tipler) karşı karşıyadır.
-
Hüküm Gecesi: II. Meşrutiyet devrinin parti kavgaları (İttihat ve Terakki - Hürriyet ve İtilaf) üzerine kurulmuştur. Merkezinde muhalif gazeteci Ahmet Kerim vardır.
-
Nur Baba: Osmanlı çöküş döneminde Bektaşi tekkelerinde yaşanan yozlaşmayı ve şehvet düşkünü Şeyh Nur Baba'yı ele alır.
-
Sodom ve Gomore: I. Dünya Savaşı sonrasında işgal altındaki İstanbul'da yaşanan ahlaki çöküntüyü işler. Olaylar, işgalci subaylarla yakınlaşan Leyla ile onun milliyetçi nişanlısı Necdet çevresinde gelişir.
-
Yaban: I. Dünya Savaşı'nın bitiminden Sakarya Savaşı'nın sonuna kadar olan sürede Anadolu'da bir köyün durumu ve aydın-halk kopukluğu anlatılır. Bir kolunu savaşta kaybeden İstanbullu aydın Ahmet Celal, emir eri Mehmet Ali'nin köyüne yerleşir ancak köylü için bir "yaban"dır.
-
Ankara: Kurtuluş Savaşı'ndan başlayarak 1940'lı yıllara kadar uzanan üç ayrı dönemin Ankara'sı, romanın kahramanı Selma Hanım'ın hayatı üzerinden anlatılır.
-
Panorama: Cumhuriyet’in ilanından sonraki dönem (1923-1952) ve halkın inkılâplar karşısındaki tavrı iki cilt halinde anlatılır. Halktan kopuk aydınlar ve çıkarcı siyasetçiler güçlü şekilde eleştirilir. Ankara romanındaki umutlar bu romanda sönmüş gibidir.
📌 Tüm Eserleri
-
Roman: Yaban, Kiralık Konak, Sodom ve Gomore, Bir Sürgün, Hep O Şarkı, Hüküm Gecesi, Nur Baba, Ankara, Panorama
-
Öykü: Bir Serencam, Rahmet, Milli Savaş Hikâyeleri
-
Mensur Şiir: Erenlerin Bağından, Okun Ucundan
-
Anı: Zoraki Diplomat (elçilik anıları), Anamın Kitabı (çocukluk), Vatan Yolunda (Millî Mücadele), Politikada 45 Yıl, Gençlik ve Edebiyat Hatıraları
-
Tiyatro: Nirvana, Veda, Sağanak, Mağara
-
Monografi: Ahmet Haşim, Atatürk
3. Reşat Nuri Güntekin (1889 - 1956)
Kimdir? Roman, hikâye ve oyun yazarı, eğitimci ve milletvekili.
📌 Hayat Hikâyesi
-
1889 yılında Üsküdar'da doğdu. İstanbul Üniversitesi (Darülfünun) Edebiyat şubesinden mezun oldu (1912). Değişik okullarda öğretmenlik ve idarecilik yaptı (1913-1927).
-
1927-1939 yılları arasında müfettiş olarak Anadolu'da çalıştı. 1939-1946 yılları arasında milletvekilliği yaptı. UNESCO Türkiye temsilcisi olarak Paris’te görevde bulunduktan sonra 1954 yılında emekliye ayrıldı. Yakalandığı akciğer kanseri nedeniyle tedavi olmak için gittiği Londra’da 1956 yılında öldü.
📌 Edebi Yönü
-
Müfettişlik göreviyle gezdiği Anadolu'yu ve Anadolu insanını eserlerinde büyük bir başarıyla anlattı. Gezi izlenimlerini Anadolu Notları adıyla yayımladı.
-
Bütün eserlerinde ince bir mizah duygusu, güçlü gözlemciliğe dayanan bir realizm ve canlı, sade bir üslûp vardır. Psikolojik tahlillerde ve doğal diyaloglarda başarılıdır.
-
Romandan önce oyun yazarlığı yaptığı için karakterleri konuşturmada ustadır. Birçok kahramanı kendisi gibi Anadolu'da görev yapan memurlardır (öğretmen, kaymakam, doktor, asker, din adamı).
-
Şöhretini Çalıkuşu romanıyla kazanmıştır. (Bu eseri önce İstanbul Kızı adıyla 4 perdelik bir piyes olarak yazmış, daha sonra romana çevirmiştir).
-
1919 tarihli Hançer yazdığı ilk oyundur. Yaprak Dökümü ile Eski Hastalık (Eski Şarkı adıyla) romanlarını sonradan oyunlaştırmıştır.
📌 Öne Çıkan Romanlarının Özeti
-
Çalıkuşu: 1908-1918 yılları arasında geçer. Büyük kısmı Feride’nin tuttuğu günlük şeklindedir. İstanbullu hareketli bir genç kız olan Feride (Çalıkuşu), nişanlısı Kamuran tarafından aldatıldığını öğrenince Anadolu'ya gider ve idealist bir öğretmene dönüşür. Kadının toplumdaki yeri ve bürokrasi eleştirilir.
-
Acımak: Zehra öğretmen; görevine bağlı, başarılı ancak sert ve acıma duygusundan yoksun biridir. Ölmek üzere olan babası Mürşit Efendi'nin yanına gider ama yetişemez. Babasının bıraktığı günlüğü okuyunca, onun aslında ne kadar büyük fedakarlıklar yaptığını ve çocukluğundaki sıkıntıların sorumlusu olmadığını anlar; karakteri değişime uğrar.
-
Yeşil Gece: Medreseden yetişmiş idealist ve laik bir öğretmen olan Ali Şahin Efendi'nin Ege'nin Sarıova kasabasında yoksul, batıl inançlara saplanmış halkı sömüren tutucu güçlerle (Kelâmi Baba ve yandaşları) mücadelesi anlatılır.
-
Yaprak Dökümü: Modernleşme sürecindeki toplumsal çözülmeyi aile düzeyinde ele alır. Eski terbiyenin tipik örneği emekli memur Ali Rıza Bey'in, değişen değerler karşısında çocuklarının (Şevket, Necla, Leyla vb.) birer birer yoldan çıkışını (yaprak gibi dökülüşünü) izlemesinin hikâyesidir.
-
Değirmen: 1914 yılında Anadolu'nun yoksul bir kasabası olan Sarıpınar'da, gerçekte hiç var olmamış bir deprem olayının çıkarcı yöneticilerce büyütülerek dünya gündemine sokulmasının acı mizahıdır. (Turgut Özakman tarafından Sarıpınar 1914 adıyla oyunlaştırılmıştır).
📌 Tüm Eserleri
-
Roman: Çalıkuşu, Acımak, Yeşil Gece, Yaprak Dökümü, Değirmen, Dudaktan Kalbe, Harabelerin Çiçeği, Gizli El, Damga, Akşam Güneşi, Bir Kadın Düşmanı, Kızılcık Dalları, Gökyüzü, Eski Hastalık, Ateş Gecesi, Miskinler Tekkesi, Kavak Yelleri, Kan Davası, Son Sığınak.
-
Gezi Yazısı: Anadolu Notları I - II
-
Hikâye: Tanrı Misafiri, Sönmüş Yıldızlar, Leyla ile Mecnun, Olağan İşler, Gençlik ve Güzellik, Eski Ahbap, Roçid Bey, Boyunduruk
-
Tiyatro: Hançer, Eski Rüya, Taş Parçası, Hülleci, Bir Yağmur Gecesi, Yaprak Dökümü, Eski Şarkı, Balıkesir Muhasebecisi, Tanrıdağı Ziyafeti, Bu Gece Başka Gece
4. Hüseyin Nihal Atsız (1905 - 1975)
Kimdir? Türkçü-Turancı yazar, tarihçi ve öğretmen.
📌 Hayat Hikâyesi ve Edebi Yönü
-
12 Ocak 1905’te İstanbul’da doğdu. Askerî Tıbbiyeden disiplin cezasıyla çıkarıldı. 1930’da Yüksek Muallim Mektebinden mezun oldu. Fuat Köprülü tarafından Türkiyat Enstitüsüne asistan olarak alındı ancak çıkardığı Atsız Mecmua’daki yazıları nedeniyle görevine son verildi (1933).
-
Edirne Lisesinde öğretmenlik yaparken Orhun dergisini çıkardı. Bakan Hasan Ali Yücel tarafından öğretmenlikten de atıldı (1944). Tarihe "Irkçılık-Turancılık Davası" adıyla geçen davada hapis yattı, sonra beraat etti (1945-1946). Süleymaniye Kütüphanesinde uzman olarak çalıştı ve buradan emekli oldu (1969). 11 Aralık 1975’te öldü.
-
Edebi Kişiliği: Türkçülük akımının Ziya Gökalp'ten sonraki en önemli ismidir. Atsız Mecmua, Orhun, Orkun ve Ötüken dergileri akımın kalesi olmuştur.
-
Daha çok Göktürk dönemini ve Türk mitolojisini işlediği tarihî romanları ile tanınır. Şiirlerinde coşkun bir lirizm vardır; vatan, Türklük ve kahramanlık temalarını hece ölçüsüyle, beyit esasına göre (koşma ve varsağı tarzında) yazmıştır. Dilinde Eski Türkçe sözcüklere de yer verir.
📌 Tüm Eserleri
-
Roman: Bozkurtların Ölümü, Bozkurtlar Diriliyor, Deli Kurt, Ruh Adam, Dalkavuklar Gecesi, Z Vitamini
-
Şiir: Yolların Sonu
5. Mithat Cemal Kuntay (1885 - 1956)
Kimdir? Şair, romancı, oyun yazarı ve hukukçu.
📌 Edebi Yönü ve Özellikleri
-
İlk şiiri 1901'de Malumat dergisinde çıkan şair, aruzu ustaca kullanmış, vatan ve millet sevgisi temalı epik-lirik şiirler ve hicivler yazmıştır. Aşk temasını neredeyse hiç işlememiştir. Hiçbir edebi topluluğa katılmamıştır.
-
Hayatında ve sanatında Mehmet Akif Ersoy ile tanışması dönüm noktası olmuştur. Son dönem şiirlerinde Yahya Kemal etkileri görülür.
📌 Baş Eseri: Üç İstanbul (1938)
-
Yazarın tek ve en önemli romanıdır. İstanbul’un üç ayrı dönemini (II. Abdülhamit, II. Meşrutiyet ve Mütareke yılları) ve bu dönemlerdeki toplumsal yozlaşmayı anlatır.
-
Özeti: Başkahraman Adnan, romanın başında veremli annesiyle fakir bir hayat süren, gazetelere yazan ve "Yıkılan Vatan" adında bir roman yazmak isteyen idealist bir gençtir. İlerleyen yıllarda İttihat ve Terakki'nin gücüyle ülkenin kaderinde söz sahibi, zengin ve nüfuzlu bir avukat olur; roman yazmayı bırakır. En sonunda ise gücünü kaybeder; Ankara'ya çağrılmayı ve eski itibarını bekleyen bedbaht bir avukat olarak ölür.
📌 Tüm Eserleri
-
Roman: Üç İstanbul
-
Şiir: Türk'ün Şehnamesinden
-
Tiyatro: Kemal, Yirmi Sekiz Kanun-ı Evvel
-
İnceleme-Araştırma: Hitabet ve Münazara Dersleri, İftira-yı Taassub, Hitabet Dersleri, Edebiyat Defteri
📜 Antoloji Bölümü: On Beş Yılı Karşılarken (Mithat Cemal Kuntay)
6. Aka Gündüz (1886 - 1958)
Kimdir? Roman yazarı, şair, gazeteci, milletvekili.
📌 Hayat Hikâyesi ve Edebi Yönü
-
Harbiye'den siyasi nedenlerle ihraç edildi. Paris'te hukuk ve güzel sanatlar eğitimi aldı ancak bitirmeden döndü. İttihat ve Terakki’ye üye oldu, 31 Mart Vakası'nda Hareket Ordusu'nda yer aldı. İstanbul’un işgalinde Malta’ya sürüldü, dönüşte Ankara’ya geçip Millî Mücadele'ye katıldı. 1932-1946 arası milletvekilliği yaptı.
-
Edebi Kişiliği: Sanat kaygısı taşımayan, halka faydalı olmayı amaçlayan popüler ve üretken bir "tezli roman" yazarıdır. Genç Kalemler ve Türk Yurdu dergilerinde Türkçülüğe uygun yazdı. Yeni Lisan ile aruzdan heceye geçti.
-
1923 öncesi eserlerinde Rumeli'de kaybedilen toprakların acısını, Cumhuriyet sonrasında ise inkılapların halka benimsetilmesini amaçladı. Hikâyelerinde Maupassant tarzını kullandı, estetikten ziyade halkı bilgilendirmeyi hedefledi. Kurtuluş Savaşı'nı işlediği Dikmen Yıldızı romanıyla şöhret kazandı.
📌 Tüm Eserleri
-
Roman: Kurbağacık, Dikmen Yıldızı, Odun Kokusu, Tank-Tango, İki Süngü Arasında, Yaldız, Çapkın Kız, Aysel, Ben Öldürmedim-Kokain, Onların Romanı, Üç Kızın Hikâyesi, Üvey Anne, Aşkın Temizi, Çapraz Delikanlı, Zekeriya Sofrası, Mezar Kazıcılar, Giderayak, Yayla Kızı, Bebek, Bir Şoförün Gizli Defteri, Eğer Aşk, Sansaros, Bir Kızın Masalı
-
Hikâye: Türk Kalbi, Türk'ün Kitabı, Hayattan Hikayeler, Bu Toprağın Kızları
-
Şiir: Bozgun, Çocuk Kitabı
-
Tiyatro: Muhterem Katil, Yarım Türkler, Beyaz Kahraman, Köy Muallimi, Yılmazların İkizler, Yarım Osman, Mavi Yıldırım, O Bir Devirdi
7. Emine Işınsu (1938 - 2021)
Kimdir? Cumhuriyet Dönemi roman, hikâye ve oyun yazarı.
📌 Özellikleri ve Edebi Yönü
-
Annesi ünlü şair-yazar Halide Nusret Zorlutuna, kuzeni ise romancı Pınar Kür'dür. Dinî duyarlılığı yüksek ve milliyetçi bir ailede yetişmiş, kendisini "Elhamdülillah Türk Milliyetçisiyim" diyerek tanımlamıştır.
-
İlk romanı 1967'de tefrika edilen Küçük Dünya'dır. Sanatı, kendi ideolojisini ve dünya görüşünü anlatmak için bir araç olarak gördüğünden eserleri genellikle tezli roman niteliğindedir. Eserlerinde dış Türklerin (Balkanlar, Kerkük vb.) yaşadığı acıları ve millî sancıları işlemiştir.
📌 Tüm Eserleri
-
Roman: Küçük Dünya, Azap Toprakları, Ak Topraklar, Sancı, Tutsak, Çiçekler Büyür, Canbaz, Kaf Dağının Ardında, Alparslan, Atlıkarınca, Un coeur aux encheres, Cumhuriyet Türküsü, Nisan Yağmuru, Havva, Bir Ben Vardır Bende Benden İçeri, Bukağı, Hacı Bayram, Hacı Bektaş, Bir Aile
-
Hikâye: Bir Gece Yıldızlarla
-
Deneme: Dost Diye Diye
-
Tiyatro: Bir Yürek Satıldı, Bir Milyon İğne, Ne Mutlu Türküm Diyene, Adsız Kahramanlar
-
Şiir: İki Nokta
8. Sevinç Çokum (1943 - ...)
Kimdir? Özellikle kadın ve çocuk hikâyeleriyle, millî duyarlılıkla tanınan yazar.
📌 Edebi Yönü ve Özellikleri
-
İlk öyküsü Bir Eski Sokak Sesi 1972'de Hisar dergisinde yayımlandı.
-
Hikâyelerinde büyük şehirlerin arka sokaklarında yaşayan orta halli kadınların ve genç kızların hayatlarını anlatmıştır.
-
Osmanlı Devleti’nin çöküşüyle kaybedilen topraklarda (özellikle Kırım ve Balkanlar) yaşayan Türklerin acılarını işleyerek millî duyarlılığı ön plana çıkarmıştır.
📌 Tüm Eserleri
-
Hikâye: Eğik Ağaçlar, Bölüşmek, Makine, Derin Yara, Onlardan Kalan, Rozalya Ana, Evlerinin Önü, Beyaz Bir Kıyı, Gece Kuşu Uzun Öter, Al Çiçeğin Moru, Bir Eski Sokak Sesi
-
Roman: Zor, Hilâl Görününce, Karanlığa Direnen Yıldız, Bizim Diyar, Çirpintılar, Ağustos Başağı, Deli Zamanlar, Gülyüzlüm, Gece Rüzgarları, Tren Burdan Geçmiyor
-
Senaryo: Beyaz Sessiz Bir Zambak, Yeniden Doğmak
9. Mustafa Necati Sepetçioğlu (1932 - 2006)
Kimdir? Türk tarihini nehir roman serileriyle işleyen ünlü romancı ve oyun yazarı.
📌 Edebi Yönü ve Özellikleri
-
Ağırlıklı olarak Türk tarihini ve Anadolu coğrafyasının köklerini işlemiştir.
-
İlk romanlarında Malazgirt Zaferi’nden (1071) başlayıp İstanbul’un fethine (1453) uzanan bir çizgide Anadolu’nun Türkleşmesini ve devletleşmesini anlatan destansı nehir romanlar yazmıştır. Bu serinin ilk halkası Kilit'tir.
-
Son dönem romanlarında ise tarihî konulardan ziyade Türkiye’deki hızlı toplumsal değişimi, yozlaşmayı ve bunun sonuçlarını ele almıştır.
📌 Tüm Eserleri:
-
Roman (Tarihî Nehir Serisi sırasıyla): Kilit, Anahtar, Kapı, Konak, Çatı, Üçler-Yediler-Kırklar, Bu Atlı Geçide Gider...
-
Diğer Romanları: Geçitteki Ülke, Darağacı, Ebemkuşağı, Sabır, Gece Vaktinde Gündönümü, Cevahir ile Sadık Çavuşun Buğday Kamyonu, Karanlıkta Mum Işığı, Güneşin Dört Köşesi, Ve Çanakkale 1 (Geldiler) - 2 (Gördüler) - 3 (Döndüler), Kutsal Mahpus, Yeşili Hoca Ahmet
-
Hikâye: Abdürrezzak Efendi, Menekşeler Ölmemeli, Bir Büyülü Dünya ki
-
Destan: Bozkurt Destanı
-
Oyun: Büyük Otmarlar, Trampacılar, Köprü, Yunus Emre, Son Bloklar