SERBEST NAZIM VE TOPLUMCU ŞİİR (1920-1940)
01/07/2026 21:54 | Son Güncelleme : 20/11/2026 16:24 | Okunma Sayısı : 115 | alikaramanhoca.com.tr
SERBEST NAZIM VE TOPLUMCU ŞIİR (1920-1940)
- Nazım Hikmet, toplumcu şiirin ilk kuşağıdır.
- Bu şiir anlayışının temelini materyalist dünya görüşü oluşturur.
- İdeolojik bir eğilim gösterir. Bu şiir anlayışının ideolojik arka planını Marksist ideoloji şekillendirir.
- Toplumcu şairler; işçi, emekçi ve köylü sınıfının ezildiği temel düşüncesinden hareket eder.
- Kolektif emek öne çıkarılır (kolektivizm). Sosyalist bireysellik ancak kolektif emek içinde gelişebilir.
- Pragmatik bir edebiyattır ve tezi vardır. Eleştirmekle kalmaz, çözüm önerileri sunar.
- Şiirlerde sosyal sorunlara yer verilir. Sorunların çözümü için tek formülün sosyalizm olduğu gösterilmeye çalışılır.
- Dilin harekete geçiren güvenden, etkisinden yararlanılmıştır. Geniş kitlelere hitap etmek, onları harekete geçirmek için söylev üslubundan yararlanılmıştır.
- Bu edebiyat eğitsel işlevle yüklüdür.
- Bu nedenle şiirlerde yalın bir dil kullanılır.
- Şiirde imge ve söz sanatlarına az yer verilir.
- Sözcükler genelde gerçek anlamlarıyla kullanılır.
- Toplumcu şiir, hayata daima iyimser bakar. (optimist)
- Sanat, her türlü dinsel ve töresel bağdan koparılmak istenir.
- Toplumcu şiirin bu neslinde fütürizm öne çıkar.
- Şiirde biçimden çok içeriğe önem verilir.
- Şiirler ölçüsüz, kafiyesizdir.
- Bu türde ahenk; aliterasyon, asonans ve sözcük tekrarları ile sağlanır.
- Bu kuşağın öncüsü ve en önemli şairi Nazım Hikmet'tir.
- Ercüment Behzat Lav ile İlhami Bekir Tez de bu kuşak içinde gösterilir. Bu iki isim bazı kaynaklarda 1940 kuşağı içinde de gösterilmektedir.
Temel Kavramlar
- Materyalizm: Her şeyin maddeden oluştuğunu savunan, metafiziksel hiçbir kavramı kabul etmeyen felsefe kuramıdır.
- Marksizm: Alman filozof Karl Marks'ın düşüncelerine dayanan devrimci sosyalist akım. Sınıfsız toplumu hedefleyen bu görüş, işçi sınıfının kurtuluş mücadelesiyle doğmuştur.
- Pragmatik: Faydacılık, gerçeğe ve eyleme dönük olan.
- Kolektivizm: Bireyci davranışın tam tersi, kolektif emeğe inanan ekonomik ya da sosyal görüş.
- Optimist: İyimser, pesimist olmayan.
- Fütürizm (gelecekçilik): Bu akımın temel amaçları; geçmişteki estetik değerleri ve gelenekleri bütünüyle reddederek makineleşme, sürat ve dinamizm kavramlarını toplumsal hayatın temeli haline getirmektir.
1920-1940 Kuşağı Sanatçıları ve Eserleri
Nazım Hikmet (1902-1963)
Türk edebiyatının dünyaca tanınan, toplumcu gerçekçi şiir akımının öncüsüdür. 15 Ocak 1902'de Selanik'te doğan ve 3 Haziran 1963'te Moskova'da vefat eden sanatçı; şiirleri elliden fazla dile çevrilmiş, modern Türk şiirinin uluslararası alandaki en büyük temsilcisi kabul edilmiştir.
Hayatı ve Edebî Kişiliği:
- Yenilikçi Tarz: Türk şiirinde geleneksel kalıpları kırarak serbest nazım biçimini ilk uygulayan ve popülerleştiren şairdir.
- Edebî Eğilim: Eserlerinde aşk, özgürlük, vatan hasreti ve sosyal adalet gibi evrensel temaları güçlü bir lirizmle işlemiştir.
- Zorlu Yaşam: Siyasi görüşleri ve eylemleri nedeniyle hayatının 12 yılı aşkın süresini Türkiye'deki hapishanelerde geçirmiştir.
- Sürgün Dönemi: Vatandaşlıktan çıkarılmasının ardından hayatının son yıllarını Sovyetler Birliği'nde sürgünde geçirmiş ve Moskova'da vefat etmiştir.
- Şair, 1920 kuşağına dâhil olsa da hem 1940 hem de 1960 kuşağı toplumcu şiiri onun etkisi altındadır.
- İlk şiirlerini hece vezniyle yazan şair sonradan serbest nazma geçer.
- Şiir anlayışını en çok etkileyen şair, Rus Vladimir Mayakovski'dir.
- Şekilden çok içeriğe önem verdi.
- Şiirde ahengi ses ve sözcük tekrarları ile sağladı.
- Mayakovski’nin etkisiyle uzunlu kısalı, merdiven istifli mısralara yöneldi.
- Lirik şiirleriyle de tanınan şair romantik devrimci olarak tanınmaktadır.
- Geniş kitlelere hitap etmek, onları harekete geçirmek için söylev üslubundan yararlanılmıştır.
- Daha çok fütürizm akımından etkilenmiştir.
- Şiirlerinde hayat, ölüm, adalet, sevgi, barış, hapis, kadın, child, memleket ve insan sevgisi öne çıkar.
- Dünyaca tanınmış olan Nazım Hikmet'in şiirleri birçok yabancı dile çevrilmiştir.
Eser Listesi:
|
Tür |
Eser Listesi |
|
Şiir |
835 Satır, Jokond ile Si-Ya-U, Varan 3, 1+1=1, Sesini Kaybeden Şehir, Gece Gelen Telgraf, Benerci Kendini Niçin Öldürdü?, Portreler, Taranta Babu’ya Mektuplar, Simavna Kadısı Oğlu Şeyh Bedrettin Destanı, Kurtuluş Savaşı Destanı, Saat 21-22 Şiirleri, Memleketimden İnsan Manzaraları I-V, Dört Hapisaneden, Rubailer, Yatar Bursa Kalesinde, Yeni Şiirler, Son Şiirler |
|
Tiyatro |
Kafatası, Bir Ölü Evi Yahut Merhumun Hanesi, Unutulan Adam, Ferhad ile Şirin, Enayi, İnek, Sabahat, Ocak Başında – Yolcu, Yusuf ile Menofis, Demokles’in Kılıcı |
Şiir Örneği:
Makinalaşmak İstiyorum
trrrrum,
trrrrum,
trrrrum!
trak tiki tak!
makinalaşmak istiyorum! …
mutlak buna bir çare bulacağım
ve ben ancak bahtiyar olacağım
karnıma bir türbin oturtup
kuyruğuma çift uskuru taktığım gün!
trrrrum
trrrrum
trak tiki tak!
makinalaşmak istiyorum!
Ercüment Behzat Lav (1903-1984)
- Şair, yazar, oyuncu, öğretmen.
- Türk şiirinde serbest nazmı (ölçüsüz şiiri) ilk kullananlardan biridir.
- Modern şiir biçimlerini yerli temalara uygulayan deneyci, yenilikçi bir şairdir.
- Şiirinin en önemli özelliği ironidir. Lav, şiirini genel olarak bir uygarlık eleştirisi üzerine kurmuş ve alay etmiştir.
- Şiirlerinde din, toprak ve emek sömürüsü, uzay-teknoloji, Anadolu insanı, uygarlık, aşk, çocukluğa özlem, kaçış, ölüm gibi temalar öne çıkmaktadır.
- Eserlerinde Dadaizm, fütürizm, kübizm ve sürrealizm akımlarının etkileri görülür.
- Şiir Kitapları: S.O.S, Kaos, Açıl Kilidim Açıl, Mau Mau, Üç Anadolu
- Oyunları: Karagöz Stepte, Altın Gazap
İlhami Bekir Tez (1905 - 1984)
- Türk şiirinde serbest nazmı (ölçüsüz şiiri) ilk kullananlardan biridir.
- "Vecdi Ahmed" ve “Herhangi biri” imzalarını da kullandı
- Bir işçinin yirmi dört saatini anlattığı "24 Saat" adlı şiir kitabıyla tanındı.
- Şiirlerinde Nazım Hikmet etkisi görülür.
- Tasvirci, zaman zaman da coşkun bir anlatımı vardır.
- Yetimhanede büyüyen sanatçı, çocuklar için birçok şiir yazmıştır.
- Nazım Hikmet'le yazdıkları "Mavi Kitap" çocuklar için yazılmış şiir ve öyküleri içeren özgün bir çalışmadır.
- Şiir Kitapları: 24 Saat, A-Birinci Forma, Herhangi Bir Şiir Kitabıdır, Mustafa Kemal, Olduğu Gibi, Hürriyete Kaside, En Güzel Şarkı, Küba, Şiirler, Altın Destan Mustafa Kemal, 70 Yaşın Melankolisi, Unuttum
- Romanları: Asfalt, Taşlıtarla'daki Ev, Herhangi Bir Roman Kitabıdır
- Çocuk Kitapları: Hayat Bilgisine Göre Çocuk Şiirleri (ortak), Mavi Kitap (ortak), Birinci Seans (şiir)
TOPLUMCU ŞIİR ZEVK VE ANLAYIŞINI ÖN PLANA ÇIKARANLAR (1940-1960)
- Toplumcu Şiirin 1940 kuşağıdır.
- Nazım Hikmet'in başını çektiği Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir Anlayışını 1940 sonrasında birçok açıdan devam ettiren şairlerden oluşur.
- Siyasi görüşleri nedeniyle bu şairlerin eserleri toplatılmış, dergileri kapatılmış; şairler birçok kez kovuşturmaya uğramış ya da hapis yatmıştır.
- Şiirlerde yoksulluk, siyasi baskılar, hürriyet, faşizm, emperyalizm, kapitalist sömürü, sosyal adaletsizlik, mutlu azınlık gibi temalar sık sık işlenmiştir.
- Bu şairlerin eserlerinde kendi hayatları, kişisel dert ve özlemleri de önemli yer tutar.
- Toplumcu şiirde öz, biçimden önce gelir.
- Bu sanatçılara göre sanatın toplumsal bir işlevi vardır.
- Şiirlerde çoğunlukla serbest nazım kullanılır.
- Şiir dili konuşma dilinin bütün özelliklerini taşır.
1940-1960 Kuşağı Sanatçıları ve Eserleri
Rıfat Ilgaz (1911 – 1993)
- Toplumcu gerçekçi yazar ve şair.
- Türk edebiyatının en üretken ve simgeleşmiş toplumcu-gerçekçi şair, roman ve öykü yazarlarından biridir. Özellikle sinemaya da uyarlanan ölümsüz eseri Hababam Sınıfı ile geniş kitlelerce tanınmıştır. Hayatı boyunca muhalif ve toplumcu çizgisinden ödün vermediği için pek co kez tutuklanmış, sürgün edilmiş ve eserleri toplatılmıştır.
- Özellikle Hababam Sınıfı romanıyla ve mizahi hikâyeleriyle tanınan Rıfat Ilgaz'ın yazarlığı şairliğinden daha ön plandadır.
- Yoksul insanların acılarını ve sevinçlerini konu edindi.
- Şiirleri mizah ve eleştirel ögelerle yüklüdür.
- Sınıf adlı şiiri kitabıyla büyük başarı sağlamıştır.
- Bir öğretmen olan Rıfat Ilgaz'ın şiirlerinde "çocuk" vazgeçilmez temalardan biridir.
- Markopaşa dergisinde mizahi yazılar yazmıştır. Haftalık mizah dergisi olan Markopaşa, 1946 yılında yayın hayatına başlayan basın tarihimizin en yüksek tirajlı yayınlarından biridir.
- Mizahi eserlerinde "Stepne" takma adını kullanmıştır.
- Şiir Kitapları: Sınıf, Yaşadıkça, Devam, Üsküdar'da Sabah Oldu, Soluk Soluğa, Karakılçık, Uzak Değil, Güvercinim Uyur mu, Kulağımız Kirişte, Ocak Katırı Alagöz
- Roman: Hababam Sınıfı, Karatma Geceleri, Sarı Yazma, Yıldız Karayel, Halime Kaptan, Karadeniz Kıyıcığında
- Mizahi Hikâyeler: Don Kişot İstanbul’da, Radarın Anahtarı, Saksağanın Kuyruğu, Şeker Kutusu, Kesmeli Bunları, Nerde O Eski Usturalar.
Romanları:
- Hababam Sınıfı: Kastamonu Lisesindeki kendi anılarından ve gözlemlerinden yola çıkarak yazdığı, Türk eğitim sistemindeki aksaklıkları mizah yoluyla eleştiren başyapıtıdır.
- Karartma Geceleri: II. Dünya Savaşı yıllarındaki İstanbul'u ve aydınların üzerindeki baskıyı anlatan, MEB 100 Temel Eser listesine girmiş otobiyografik nitelikte bir romandır.
- Sarı Yazma: Kendi çocukluğunu, gençliğini ve Cide günlerini anlattığı anı-roman tarzındaki eseridir.
- Halime Kaptan: Kurtuluş Savaşı döneminde Karadeniz'de erkeklerin askere gitmesiyle tekneyi yürütmek zorunda kalan bir kadının mücadelesini anlatan çocuk ve gençlik romanıdır.
Ahmet Arif (1927 – 1991)
Türk edebiyatının en önemli toplumcu gerçekçi şairlerinden biridir. 1927 yılında Diyarbakır'da doğan şair, özellikle Anadolu insanının ezilmişliğini, yoksulluğunu, sevgiyi ve özgürlük hasretini lirik ve epik bir dille şiirlerine aktarmıştır. Yaşamı boyunca sadece tek bir şiir kitabı yayımlamış olmasına rağmen, Türk şiir tarihinde derin ve silinmez bir iz bırakmıştır.
Hayatı ve Eğitimi
- Doğumu ve Kökeni: 21 Nisan 1927'de Diyarbakır'da doğdu. Asıl adı Ahmet Önal'dır.
- Eğitim Hayatı: İlköğrenimini ve ortaokulu Urfa ve Siverek'te, lise eğitimini ise Afyon Lisesinde yatılı olarak tamamladı.
- Üniversite ve Tutukluluk: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü'ne girdi. Ancak siyasi görüşleri ve şiirleri nedeniyle 1950 ve 1952 yıllarında Türk Ceza Kanunu'nun 141. maddesine muhalefetten iki kez tutuklandı. Bu tutukluluklar sebebiyle yükseköğrenimini bitiremedi.
- Sonraki Yılları: Cezaevi sürecinin ardından Ankara'da çeşitli gazete ve dergilerde teknik işlerde, düzeltmenlik ve gazetecilik kadrolarında çalışarak geçimini sağladı. 2 Haziran 1991'de Ankara'da geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.
Şiir Anlayışı ve Edebi Kişiliği
- Toplumcu Gerçekçilik: Şiirlerinde Marksist ve devrimci bir dünya görüşünü, Anadolu'nun köklü kültürü, ağıtları, türküleri ve masallarıyla harmanlamıştır.
- Özgün Üslup: Kendine has güçlü bir lirizme, vurucu, öfkeli ama bir o kadar da içten ve ezgili bir dile sahiptir.
- Kültürel Etki: Şiirleri sadece okunmakla kalmamış; ritmik yapısı sayesinde Ahmet Kaya, Fikret Kızılok ve Grup Baran gibi çok sayıda sanatçı tarafından bestelenerek geniş kitlelere ulaşmıştır.
- Güneydoğu Anadolu insanına dair yazdığı şiirleri ile tanındı.
- Şiirlerinde hapishane, özgürlük, dayanışma, özlem, umut, korkusuzluk, umarsızlık, baskılar, yiğitlik gibi temaları gür bir sesle işlemiştir.
- Halk türkülerinin, ağıt ve masalların özüyle beslenmiştir.
- Tek şiir kitabına adını veren Hasretinden Prangalar Eskittim şiiri ile ünlüdür.
Başlıca Eserleri
- Hasretinden Prangalar Eskittim (1968): Şairin hayattayken yayımladığı tek şiir kitabıdır. Bu kitap, Türk edebiyatı tarihinin en çok basılan ve en çok okunan şiir albümlerinden biri olma özelliğini korumaktadır.
- 33 Kurşun: Van'ın Özalp ilçesinde 33 köylünün kurşuna dizilmesi olayını anlatan, elden ele dolaşarak efsaneleşmiş en ünlü epik şiiridir.
- Leylim Leylim: Şairin büyük aşkı Leyla Erbil'e yazdığı ve ölümünden sonra derlenen mektuplarından oluşan kitabıdır.
- Şiir Kitabı: Hasretinden Prangalar Eskittim
Ceyhun Atuf Kansu (1919 – 1978)
Anadolu'nun Şifacı Şairi ve Çocuk Hekimi. Ceyhun Atuf Kansu, Türk edebiyatının en önemli toplumcu gerçekçi şair, yazar ve çocuk hekimlerinden biridir. Hayatı boyunca doktorluk mesleği ile sanatçı kimliğini büyük bir başarıyla bir arada yürüten Kansu; eserlerinde Anadolu insanının dertlerini, child sevgisini, ulusal bağımsızlığı ve Atatürk devrimlerini büyük bir duyarlılıkla işlemiştir.
Edebi Kişiliği ve Tarzı
Kansu'nun şiirini ve düz yazılarını şekillendiren en temel unsurlar, doğrudan hayatın içinden ve mesleki pratiklerinden süzülüp gelmiştir:
- Halkçılık Temeli: Sanatını, Atatürk’ün "Halkçılık" ilkesi ve Cumhuriyet’in kazanımları üzerine kurmuş, her zaman halktan yana bir duruş sergilemiştir.
- Anadolu Duyarlılığı: Uzun yıllar Anadolu'da doktorluk yaptığı için köylünün, yoksulun ve emekçinin sorunlarını bizzat gözlemlemiş ve bu gözlemleri yapmacıklıktan uzak bir dille şiirine taşımıştır.
- Çocuk Teması (Hekim Duyarlılığı): Bir çocuk doktoru olarak, çocukları sadece birer birey değil, geleceğin teminatı olarak görmüştür. Şiirlerinde çocuk dünyasına, onların masumiyetine ve çektikleri acılara geniş yer ayırmıştır.
- Yalın ve Öz Dil: Halk dilinin sıcaklığını, öz Türkçe kelimeleri ve süsten uzak, yalın bir anlatımı benimseyerek geniş kitlelere ulaşmayı başarmıştır.
- Şair, yazar, çocuk doktoru.
- İlk dönem şiirlerinde halk şiiri geleneğinden yararlandı.
- Bu dönem şiirlerinde daha çok "memleket edebiyatı" anlayışına yakındır.
- 1945 sonrasında -gelenekle bağlarını koparmadan- serbest nazımla toplumcu şiire yaklaştı.
- Şiirlerinde öne çıkan konular; memleket, doğa ve çocuk sevgisi, yaşama sevinci, insan sevgisi, ölüm, Millî Mücadele ve Atatürk'tür.
- "Çocuklar Şairi" olarak da anılır.
- "Kızamuk Ağıdı" ile "Dünyanın Bütün Çiçekleri" şiirleriyle ünlüdür.
En Önemli Eserleri
Kansu, şiir kitaplarının yanı sıra düşünsel derinliği olan deneme, inceleme ve çocuk kitapları da kaleme almıştır.
- Şiir Kitapları: Dünyanın Bütün Çiçekleri (Öğretmenlere ve çocuklara adanmış, edebiyatımızın en naif ve dokunaklı şiirlerinden biridir.), Kızamuk Ağıdı (Anadolu'da salgın hastalıklarla ve imkânsızlıklarla boğuşan çocukların dramını anlattığı sarsıcı bir başyapıttır.), Bir Çocuk Bahçesinde, Bağımsızlık Gülü, Sakarya Meydan Savaşı, Bağbozumu Sofrası, Çocuk Gemisi, Yanık Hava, Haziran Defteri, Yurdumdan, Buğday, Kadın, Gül ve Gökyüzü.
- Deneme ve İnceleme: Atatürkçü Olmak, Cumhuriyet Ağacı, Balım Kız Dalım Oğul
Hayat Özeti (1919 - 1978)
- Doğum Yeri ve Yılı: 1919, İstanbul
- Eğitimi: İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi
- Mesleki Yaşamı: Turhal ve Ankara Şeker Fabrikalarında uzun yıllar çocuk hekimliği
- Vefatı: 17 Mart 1978, Ankara
Cahit Irgat (1916 - 1971)
- Asıl adı Cahit Saffet Irgat’tır, 1916–1971 yılları arasında yaşamış, Türk edebiyatı ve sinemasının en nevigâh, hırçın ve özgün isimlerinden biri olan şair, tiyatro ve sinema sanatçısıdır.
- Edebiyat dünyasında İkinci Dünya Savaşı döneminin yarattığı yıkımı, yoksulluğu ve toplumsal çarpıklıkları sert ama lirik bir dille anlatan "fedailer mangası" şairleri arasında yer alır. Yeşilçam'da ise genellikle güçlü karakter oyuncusu ve "kötü adam" rolleriyle tanınmıştır.
Sanat Hayatı ve Sinema Kariyeri
- Eğitimi: Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'ndeki eğitimini son sınıfta yarım bıraktı.
- Tiyatro: Dormen Tiyatrosu, Oda Tiyatrosu ve Küçük Sahne gibi önemli topluluklarda aktörlük yaptı.
- Yeşilçam: Çok sayıda sinema filminde rol aldı; karakteristik yüz hatları ve ses tonu nedeniyle genellikle karakteristik, sert veya kötü adam rollerine hayat verdi.
Edebi Kişiliği ve Şiir Anlayışı
- Savaş Karşıtlığı: Şiirlerinde İkinci Dünya Savaşı'nın getirdiği açlık, sefalet, ölüm korkusu ve insanlığın çöküşü çok baskındır.
- Toplumsal Gerçekçilik: Garip Akımı ve Toplumcu Gerçekçi çizgi arasında, kendine has karanlık, melankolik ama insancıl bir evren kurmuştur.
- Sokak ve İnsan: Şiirlerinin merkezinde sıradan insanlar, yoksul çocuklar, sokaklar ve meyhaneler yer alır. Attilâ İlhan onun için "gerçeklik savaşının fedailer mangasından" ifadesini kullanmıştır.
- İlk eşi "Bir Dinozorun Anıları" kitabı ile ünlü İngiliz Edebiyatı Profesörü Mina Urgan'dır.
- Garip Akımının şiir anlayışı ile toplumcu şiir görüşünü birleştiren bir çizgide eserler verdi. 1940 Toplumcu şiir kuşağı içinde yer alsa da özellikle ilk iki kitabında tarz ve biçim olarak Garip Hareketi'ne yakındır.
- Şiirlerinde insan sevgisi, dostluk, özgürlük, adalet ve savaş karşıtlığı öne çıkar.
- Yer yer öfkeli, samimi ve alaycı bir üsluba sahiptir.
- Şiir: Bu Şehrin Çocukları, Rüzgarlarım Konuşuyor, Ortalık, Irgat'ın Türküsü
- Roman: Geri Dönemezsin, İnsan Kafesi
- Anı: Çok Yaşasın Ölüler
Suat Taşer (1919- 1982)
- Tiyatro sanatçısı, şair, yazar ve çevirmen.
- 1940 sonrası toplumcu şairler arasında düşünce ögesi ağır basan şiirleriyle tanınır.
- Özellikle ilk dönem şiirlerinde (1940-1950) slogana uzanan yüksek sesli ve söylevci bir üsluba sahiptir.
- Daha sonraki şiirlerinde ise daha çok bireysel duyguları işler.
- 1950'den sonra tiyatro incelemeleri ve eleştirileri de yazdı. Stanislavski'nin "Bir Aktör Hazırlanıyor" ve "Bir Karakter Yaratmak" eserlerini Türkçeye çevirdi.
- Şiir Kitapları: Bir, 1943, Hürriyet, Merhaba, Haraç Mezat, İkinci Kurtuluş, Hayret Bey'in Serüveni, Evrende Ellerimiz
- Tiyatro: Aşk ve Barış, Deli Dumrul
Enver Gökçe (1920 - 1981)
- Şair, çevirmen.
- Halk şiirinden ve söyleyişlerinden yararlandı.
- Şiirlerinde işçilerin, köylülerin, yoksulların, emekçilerin, university öğrencilerinin sesini duyurmaya çalıştı.
- Genellikle kısa dizelerden oluşan, kendine has bir şiir geliştirmiştir. Özellikle "Panzerler Üstümüze Kalkar" kitabındaki şiirler tek sözcüklü mısralardan kurulmuştur.
- İyi şiirde hem içeriği hem de estetiği zorunlu görse de toplumcu içerikten, devrimci refleksten ödün vermez.
- "Köylülerime" şiiri ile ünlüdür. Şiir, Ant dergisinde yayımlanmış ve çok ses getirmiştir.
- Şiir Kitapları: Dost Dost İlle Kavga, Panzerler Üstümüze Kalkar
- Derleme: Eğin Türküleri (Mezuniyet Tezi)
Hasan İzzettin Dinamo (1909 - 1989)
- Toplumcu gerçekçi edebiyatın önemli şair ve romancılarından biridir.
- Önceleri Faruk Nafiz’in etkisi altında bireyseli öne çıkaran şiirler yazdı.
- Nazım Hikmet’in şiiriyle tanıştıktan sonra toplumcu şiire geçer.
- Eserlerinde çoğunlukla yoksulluk içinde kıvranan halkı, özgürlük özlemini, savaş, faşizm ve emperyalizm karşıtlığını işler.
- Şiirlerini sanat kaygısı gütmeden sade bir dille yazdı.
- Şiirlerinde halk şiirinin söyleyiş olanaklarından da faydalandı.
- Şiir Kitapları: Adsız Kitap (ortak), Deniz Feneri, Karacaahmet Senfonisi, Özgürlük Türküsü, Sürgün Şiirleri, Gecekondumdan Şiirler, Mapusanemden Şiirler, Kavga Şiirleri, Çoban Şiirleri, Nazım'dan Meltemler, Tuyuğlar
- Roman: Kutsal İsyan, Ateş Yılları, Savaş ve Açlar, Kutsal Barış, Öksüz Musa, Musa'nın Mapushanesi, Koyun Baba, Türk Kelebeği, Anadolu'da Bir Yunan Askeri, Adalet Sıtması, Sübyan Koğuşu
A.Kadir (1917 - 1985)
- Tam adı İbrahim Abdülkadir Meriçboyu’dur.
- Şiirlerini yalın, duru, süssüz bir söyleyişle yazdı.
- Şiirlerinde halk şiiri ve motiflerinden yararlandı.
- Savaş, yoksulluk, sürgünlük, hapislik şiirlerinde sıkça ele aldığı konulardır.
- Azra Erhat'la yayımladıkları "İlyada" ve "Odysseia" çevirileri büyük bir ilgi gördü. Çevirileri dışında eski şiirleri günümüz Türkçesiyle tekrar yazma çalışmaları yaptı.
- Şiir Kitapları: Tebliğ, Hoş Geldin Halil İbrahim, Dört Pencere, Mutlu Olmak Varken
- Anı: 1938 Harp Okulu Olayı ve Nâzım Hikmet
Ömer Faruk Toprak (1920-1979)
- Şair ve yazar.
- İlk dönem şiirlerinde biçim kaygısı ön plandadır.
- Daha sonra toplumcu şiire yöneldi.
- 1942’de sosyalist düşünce ve edebiyatın önemli yayınlarından olan Yürüyüş dergisini çıkardı.
- İnsanlar, Hürriyet (Suat Taşer'le), Dağda Ateş Yakanlar, Susan Anadolu adlı şiir kitapları toplumcu temaların öne çıktığı eserleridir.
- Şiirlerinde aşk, özgürlük, barış, adalet, emek övgüsü ve sömürüsü, yaşama sevinci gibi temaları işlemiştir.
- Şiir Kitapları: İnsanlar, Hürriyet, Dağda Ateş Yakanlar, Susan Anadolu, Ayışığı
- Anı: Duman ve Alev
- Roman: Tuz ve Ekmek
- Öykü: Karşı Pencere, Gönen Öyküleri (çocuk öyküleri)
(Alıntılar yapılmıştır.)
