Arama

EDAT(İLGEÇ)

27/05/2026 22:12 | Son Güncelleme : 20/11/2026 16:35 | Okunma Sayısı : 88 | alikaramanhoca.com.tr


EDAT(İLGEÇ)

🔗 EDAT (İLGEÇ)

Tek başlarına anlamı olmayan ve kullanılmayan ancak genellikle kendinden önceki sözcükle anlam ilişkisi kuran, kurdukları bu anlam ilişkisine göre görev üstlenen sözcüklerdir.

  • Başlıca edatlar: gibi, -e kadar, sanki, için, ile, dolayı, ötürü, -den beri, -e doğru, (-mek) üzere, -e karşı, -e karşın, -e dek, -e değin, ancak, yalnız, mi…

⚠️ ÖNEMLİ NOTLAR:

  • NOT: Edatlar cümleden çıkmaz.

  • Kendinden önceki sözcüğe genellikle bir ek yardımıyla bağlanır.

🏛️ SIK KULLANILAN EDATLAR VE ANLAM İLGİLERİ

📌 “GİBİ” EDATI

  • İnci gibi dişlere sahipti. (benzerlik)

  • Yatağa girdiği gibi uyumuş. (hemen, o anda)

  • Saat beş gibi gelecekmiş. (yaklaşıklık)

📌 “KADAR” EDATI

  • Çocuğun şiirleri kadar öyküleri de başarılıdır. (benzerlik)

  • Elimden geldiği kadar yapmaya çalıştım. (miktar-nicelik)

📌 “GÖRE” EDATI

  • Trafik kurallarına göre bu şoförün ceza alması gerekir. (gereği)

  • Sana göre biri değilmiş. (uygun)

  • Bana göre bu öğrenci yüksek bir puan alacak. (bence)

📌 “İLE” EDATI

  • Ödemeyi kartla yapacakmış. (araç)

  • Sinemaya abisiyle gidecekmiş. (birliktelik)

⚠️ NOT:

“VE” anlamında kullanıldığında bağlaç olur.

  • Dışarı çıkarken şapkanla gözlüğünü unutma. (“ve” yerine kullanıldığından bağlaç.)

🏛️ KARIŞTIRILABİLEN KRİTİK EDATLAR

📌 “YALNIZ” EDATI

  • “sadece, tek” anlamlarında kullanıldığında EDAT,

  • “ama, fakat” anlamlarında kullanıldığında BAĞLAÇ,

  • Fiili nitelediğinde ZARF,

  • İsmi nitelediğinde SIFAT,

  • Ek fiil alıp yüklem olduğunda İSİM olur.

📝 ÖRNEKLER:

  • Büyük işleri yalnız büyük insanlar yapar. (sadece - edat)

  • Yeryüzünde sizler kadar yalnızım. (isim)

  • Bu koca evde yalnız yaşıyor. (zarf)

  • Dediğin yere geldim yalnız kimseyi bulamadım. (bağlaç)

  • Ovadaki yalnız ağaç kurumak üzeredir. (sıfat)

📌 “ANCAK” EDATI

  • Bu tür durumlarda ne yapılacağını sadece sen bilirsin.

⚠️ NOT:

“ama, fakat” anlamlarında kullanıldığında bağlaç olur.

📌 “(-e) DOĞRU” EDATI

  • Sabaha doğru korkuyla uyandım. (zaman)

  • Denize doğru oturup sohbet ettik. (yer-yön)

⚠️ NOT: Farklı görevlerde kullanılabilir:

  • Doğru söz (sıfat)

  • Doğru söylüyor. (zarf)

  • Verdiği cevaplar doğruydu. (isim)

📌 “(-e) KARŞI” EDATI

  • Eve sabaha karşı gelebildik. (zaman)

  • Dereye karşı oturup kahve içtik. (yer-yön)

📊 ÖRNEK UYGULAMALAR VE AYRIMLAR

  • İstanbul’a kadar yalnız onu görmeye geldim. (Sadece = Edat)

  • İstanbul’a kadar geldim; yalnız sen görüşmek istemedin. (Ama, fakat = Bağlaç)

  • İstanbul’a kadar yalnız geldim. (Nasıl geldim? Yalnız = Zarf)

  • İstanbul’a yalnız bir hayat sürmeye geldim. (Nasıl hayat? Yalnız = Sıfat)

⚠️ NOT:

“Bir ve tek” kelimeleri de sıfat ve zarf görevlerinde kullanılabilir. Bunlar da “sadece” anlamını taşıdıkları takdirde edat olur.

  • Tatile tek onunla giderim. (Sadece = Edat)

  • Tek kişilik odada kalmak istediğini söyledi. (Sıfat)

  • Gece vakti sokağa tek çıkmaktan korkmuyordu. (Fiilimsiyi niteleyen zarf)

  • Bir saatte iki kilometre yol alamadık. (Sıfat)

  • Yaktıklarını bir bir söyledi. (Nasıl söyledi? Bir bir = zarf)

⚙️ EDATLARIN ÖZELLİKLERİ

1- Bir edat, bir adla öbekleşerek sıfat ya da zarf görevi yapabilir.

  • Aslan gibi delikanlı, baksanıza… (İsim)(edat) (Sıfat öbeği)

  • Sabahtan beri sizi bekliyorum. (İsim) (edat) (zarf öbeği)

  • El kadar ekmek istedi. (Sıfat öbeği)

  • Karınca gibi çalışıyor (zarf öbeği)

2- Edatlar iyelik eki aldıklarında ad olur.

  • O kadarını herkes biliyor

  • Bunun gibisini bulamazsınız.

3- Edatlar tek başlarına ya da başka sözcüklerle öbekleşerek nesne, tümleç, yüklem göreviyle kullanılabilir.

  • Yaşlı kadın çocuk gibi ağlıyordu (Zarf Tümleci)

  • Denize bakan evler gibiydik seninle. (Yüklem)

4- Edatlar cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında daralma veya bozulma meydana gelir. Bağlaçlardan ayrılan önemli bir özelliği budur. Bağlaçlar cümleden çıkarıldığında anlamda bozulma meydana gelmeyen sözcüklerdir.

5- Bazen isim tamlamasında tamlama unsurundan biri olabilir.

  • Onun kadarını kimse görmemiştir. (Tamlanan)

6- “Yalnız, ancak, karşı” gibi bazı edatlar başka sözcük türleri olarak da kullanılabilirler. Bu sözcüklerin türünü belirlemek için cümlede kazandıkları anlamlara bakmak gerekir.

  • O kitap yalnız bende var. (Edat)

  • Yıllardan beri yalnız yaşıyor. (Zarf)

  • Gelsin yalnız kardeşini getirmesin. (Bağlaç)

  • İşimiz sabaha ancak biter. (Zarf)

  • Karşı kaldırımda bekliyordum. (Sıfat)

(alıntı)

Beğendim
Bayıldım
Komik Bu!
Beğenmedim!
Üzgünüm
Sinirlendim
Bu içeriğe zaten oy verdiniz.

Bunlar da ilginizi çekebilir

YAZIM KURALLARI

YAZIM KURALLARI

5 ay önce
Yorumlar