EDAT(İLGEÇ)
27/05/2026 22:12 | Son Güncelleme : 20/11/2026 16:35 | Okunma Sayısı : 88 | alikaramanhoca.com.tr
🔗 EDAT (İLGEÇ)
Tek başlarına anlamı olmayan ve kullanılmayan ancak genellikle kendinden önceki sözcükle anlam ilişkisi kuran, kurdukları bu anlam ilişkisine göre görev üstlenen sözcüklerdir.
-
Başlıca edatlar: gibi, -e kadar, sanki, için, ile, dolayı, ötürü, -den beri, -e doğru, (-mek) üzere, -e karşı, -e karşın, -e dek, -e değin, ancak, yalnız, mi…
⚠️ ÖNEMLİ NOTLAR:
NOT: Edatlar cümleden çıkmaz.
Kendinden önceki sözcüğe genellikle bir ek yardımıyla bağlanır.
🏛️ SIK KULLANILAN EDATLAR VE ANLAM İLGİLERİ
📌 “GİBİ” EDATI
-
İnci gibi dişlere sahipti. (benzerlik)
-
Yatağa girdiği gibi uyumuş. (hemen, o anda)
-
Saat beş gibi gelecekmiş. (yaklaşıklık)
📌 “KADAR” EDATI
-
Çocuğun şiirleri kadar öyküleri de başarılıdır. (benzerlik)
-
Elimden geldiği kadar yapmaya çalıştım. (miktar-nicelik)
📌 “GÖRE” EDATI
-
Trafik kurallarına göre bu şoförün ceza alması gerekir. (gereği)
-
Sana göre biri değilmiş. (uygun)
-
Bana göre bu öğrenci yüksek bir puan alacak. (bence)
📌 “İLE” EDATI
-
Ödemeyi kartla yapacakmış. (araç)
-
Sinemaya abisiyle gidecekmiş. (birliktelik)
⚠️ NOT:
“VE” anlamında kullanıldığında bağlaç olur.
Dışarı çıkarken şapkanla gözlüğünü unutma. (“ve” yerine kullanıldığından bağlaç.)
🏛️ KARIŞTIRILABİLEN KRİTİK EDATLAR
📌 “YALNIZ” EDATI
-
“sadece, tek” anlamlarında kullanıldığında EDAT,
-
“ama, fakat” anlamlarında kullanıldığında BAĞLAÇ,
-
Fiili nitelediğinde ZARF,
-
İsmi nitelediğinde SIFAT,
-
Ek fiil alıp yüklem olduğunda İSİM olur.
📝 ÖRNEKLER:
-
Büyük işleri yalnız büyük insanlar yapar. (sadece - edat)
-
Yeryüzünde sizler kadar yalnızım. (isim)
-
Bu koca evde yalnız yaşıyor. (zarf)
-
Dediğin yere geldim yalnız kimseyi bulamadım. (bağlaç)
-
Ovadaki yalnız ağaç kurumak üzeredir. (sıfat)
📌 “ANCAK” EDATI
-
Bu tür durumlarda ne yapılacağını sadece sen bilirsin.
⚠️ NOT:
“ama, fakat” anlamlarında kullanıldığında bağlaç olur.
📌 “(-e) DOĞRU” EDATI
-
Sabaha doğru korkuyla uyandım. (zaman)
-
Denize doğru oturup sohbet ettik. (yer-yön)
⚠️ NOT: Farklı görevlerde kullanılabilir:
Doğru söz (sıfat)
Doğru söylüyor. (zarf)
Verdiği cevaplar doğruydu. (isim)
📌 “(-e) KARŞI” EDATI
-
Eve sabaha karşı gelebildik. (zaman)
-
Dereye karşı oturup kahve içtik. (yer-yön)
📊 ÖRNEK UYGULAMALAR VE AYRIMLAR
-
İstanbul’a kadar yalnız onu görmeye geldim. (Sadece = Edat)
-
İstanbul’a kadar geldim; yalnız sen görüşmek istemedin. (Ama, fakat = Bağlaç)
-
İstanbul’a kadar yalnız geldim. (Nasıl geldim? Yalnız = Zarf)
-
İstanbul’a yalnız bir hayat sürmeye geldim. (Nasıl hayat? Yalnız = Sıfat)
⚠️ NOT:
“Bir ve tek” kelimeleri de sıfat ve zarf görevlerinde kullanılabilir. Bunlar da “sadece” anlamını taşıdıkları takdirde edat olur.
-
Tatile tek onunla giderim. (Sadece = Edat)
-
Tek kişilik odada kalmak istediğini söyledi. (Sıfat)
-
Gece vakti sokağa tek çıkmaktan korkmuyordu. (Fiilimsiyi niteleyen zarf)
-
Bir saatte iki kilometre yol alamadık. (Sıfat)
-
Yaktıklarını bir bir söyledi. (Nasıl söyledi? Bir bir = zarf)
⚙️ EDATLARIN ÖZELLİKLERİ
1- Bir edat, bir adla öbekleşerek sıfat ya da zarf görevi yapabilir.
-
Aslan gibi delikanlı, baksanıza… (İsim)(edat) (Sıfat öbeği)
-
Sabahtan beri sizi bekliyorum. (İsim) (edat) (zarf öbeği)
-
El kadar ekmek istedi. (Sıfat öbeği)
-
Karınca gibi çalışıyor (zarf öbeği)
2- Edatlar iyelik eki aldıklarında ad olur.
-
O kadarını herkes biliyor
-
Bunun gibisini bulamazsınız.
3- Edatlar tek başlarına ya da başka sözcüklerle öbekleşerek nesne, tümleç, yüklem göreviyle kullanılabilir.
-
Yaşlı kadın çocuk gibi ağlıyordu (Zarf Tümleci)
-
Denize bakan evler gibiydik seninle. (Yüklem)
4- Edatlar cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında daralma veya bozulma meydana gelir. Bağlaçlardan ayrılan önemli bir özelliği budur. Bağlaçlar cümleden çıkarıldığında anlamda bozulma meydana gelmeyen sözcüklerdir.
5- Bazen isim tamlamasında tamlama unsurundan biri olabilir.
-
Onun kadarını kimse görmemiştir. (Tamlanan)
6- “Yalnız, ancak, karşı” gibi bazı edatlar başka sözcük türleri olarak da kullanılabilirler. Bu sözcüklerin türünü belirlemek için cümlede kazandıkları anlamlara bakmak gerekir.
-
O kitap yalnız bende var. (Edat)
-
Yıllardan beri yalnız yaşıyor. (Zarf)
-
Gelsin yalnız kardeşini getirmesin. (Bağlaç)
-
İşimiz sabaha ancak biter. (Zarf)
-
Karşı kaldırımda bekliyordum. (Sıfat)
(alıntı)
Fatma Aliye Hanım Video